Ghẻ Demodex là gì? Tìm hiểu về dấu hiệu, cách phòng và điều trị

Ghẻ Demodex là một trong những loài ký sinh trùng phổ biến sống trên da của chó mèo, tuy nhiên ngay cả với những SEN đã có kinh nghiệm, cái tên “Demodex” đôi khi vẫn còn xa lạ nếu chưa từng gặp phải ca bệnh thực tế. Việc hiểu rõ đặc điểm, các dạng nhiễm, dấu hiệu nhận biết cũng như cách phòng và điều trị ghẻ Demodex sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc và bảo vệ thú cưng khỏi những biến chứng nguy hiểm. Trong bài viết dưới đây, Bệnh viện thú y Tropicpet sẽ mời bạn cùng khám phá tất cả những điều cần biết về loài ký sinh này.

Ghẻ Demodex là gì?

Ghẻ Demodex là một loại bệnh lý da liễu gây ra bởi ve Demodex, một dạng ký sinh trùng nhỏ sống ký sinh chủ yếu trong các nang lông và tuyến bã nhờn của động vật có vú. Loài ký sinh trùng này có thể tồn tại trên chó, mèo và cả người một cách âm thầm mà không gây ra triệu chứng gì nếu sức khoẻ của vật chủ ổn định.

Tuy nhiên, khi hệ miễn dịch của vật chủ bị suy yếu và không kiểm soát được sự sinh sôi của ve Demodex, chúng sẽ phát triển quá mức, phá hủy cấu trúc da, gây ra tình trạng viêm nhiễm, tróc vảy, rụng lông và tạo mảng sần sùi trên da. Đây là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng mà dân gian thường gọi là xà mâu ở chó, ghẻ ở mèo hay viêm da do Demodex ở người.

Điều đáng chú ý là ghẻ Demodex có thể lây lan từ chó mèo sang người, nhất là trong môi trường sống kém vệ sinh, người có cơ địa dễ dị ứng hoặc hệ miễn dịch yếu. Dù khả năng lây không cao như một số loại ký sinh trùng khác, nhưng nếu không phòng ngừa đúng cách, ghẻ Demodex vẫn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe cả người và vật nuôi.

Ghẻ Demodex có mấy loại?

Tuỳ thuộc vào vật chủ là chó, mèo hay người, ve Demodex gây bệnh sẽ thuộc những loài khác nhau với đặc điểm sinh học riêng biệt. Dưới đây là phân loại các loại ghẻ Demodex theo từng loài vật chủ mà bạn có thể tham khảo:

Ghẻ Demodex ở chó

Ở chó, bệnh ghẻ Demodex có thể do ba loại ve khác nhau gây ra, mỗi loại tác động đến da và nang lông theo cơ chế riêng như sau:

• Demodex canis: Là loại ve phổ biến nhất ở chó, thường cư trú trong nang lông và tuyến bã nhờn. Đây là nguyên nhân chính gây ra bệnh xà mâu, đặc biệt ở chó con có hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện. Bệnh thường có những biểu hiện gồm rụng lông, ngứa, da mẩn đỏ và có mùi hôi khó chịu.
• Demodex injai: Có hình dạng dài hơn so với Demodex canis, loài này thường xuất hiện nhiều ở những giống chó có tuyến bã hoạt động mạnh như Shih Tzu hoặc West Highland White Terrier. Nhiễm loại ve này khiến da tiết nhiều bã nhờn, lông bết dính, bóng nhẫy và có mùi hôi đặc trưng.
• Demodex cornei: Ít phổ biến hơn, sống nông trên bề mặt da thay vì trong nang lông. Bệnh do Demodex cornei thường có triệu chứng nhẹ, như ngứa, đỏ da hoặc kích ứng nhẹ, thường xuất hiện ở mặt và chi.

Ghẻ Demodex ở mèo

Dù không phổ biến như ở chó nhưng loài mèo cũng có thể mắc bệnh ghẻ Demodex. Hai loài Demodex chính gây bệnh cho mèo bao gồm:

• Demodex gatoi: Loài ghẻ Demodex này có khả năng lây lan cao giữa các cá thể mèo. Chúng cư trú ở lớp bề mặt da và thường gây ngứa ngáy dữ dội, khiến mèo gãi liên tục, làm da trầy xước, bong tróc và đóng vảy thành từng mảng
• Demodex cati: Loài ve này sống sâu trong nang lông và thường không lây từ mèo này sang mèo khác. Loại này chủ yếu xuất hiện ở mèo có hệ miễn dịch suy yếu, mèo mắc các bệnh truyền nhiễm hoặc bệnh nền mạn tính. Bệnh thường tiến triển âm thầm, triệu chứng mờ nhạt và dễ bị bỏ qua nếu không được thăm khám cẩn thận.

Ghẻ Demodex ở người

Không nhiều người biết rằng ghẻ Demodex cũng có thể ký sinh trên da người, với hai loài phổ biến nhất gây ra nhiều vấn đề da liễu:

• Demodex folliculorum: Loài ký sinh này sống chủ yếu trong các nang lông, đặc biệt tập trung ở vùng da mặt như trán, má, cằm và mũi. Khi số lượng Demodex tăng bất thường, chúng có thể gây ra các triệu chứng như mụn trứng cá, viêm nang lông, viêm da mặt kèm cảm giác ngứa ngáy, châm chích hoặc rát nhẹ.
• Demodex brevis: Loài này cư trú sâu hơn trong các tuyến bã nhờn và tuyến dầu của da, thường ảnh hưởng đến vùng mặt hoặc ngực. Tình trạng nhiễm Demodex brevis có thể làm da khô, bong tróc, ửng đỏ và thậm chí là làm rối loạn hoạt động của tuyến bã nhờn nếu không được điều trị đúng cách.

Dấu hiệu mắc bệnh ghẻ do Demodex

Chính vì có đa dạng chủng loại nên việc mắc phải ghẻ Demodex có thể dẫn tới những biểu hiện hoàn toàn khác nhau giữa các loài và cả giữa các cá thể cùng loài. Dưới đây là một số dấu hiệu điển hình cho thấy người hoặc vật nuôi nào đó đang có nguy cơ cao mắc bệnh ghẻ Demodex:

Ở chó mèo

Chó hoặc mèo bị ghẻ Demodex thường xuất hiện những biểu hiện rõ rệt như rụng lông thành từng mảng nhỏ, đặc biệt ở các vùng da mỏng và nhạy cảm như quanh mắt, mõm, tai và chân. Da tại những vị trí này có thể trở nên đỏ ửng, dày lên, sẫm màu hơn bình thường hoặc bong vảy trắng như gàu.

Nhiều bé có cảm giác ngứa ngáy, khó chịu nên thường xuyên cào gãi, liếm láp hoặc lắc đầu để giảm ngứa; một số trường hợp nặng có thể gãi đến chảy máu, trầy loét. Nếu không được điều trị kịp thời, các tổn thương da này rất dễ bị nhiễm trùng thứ phát, gây chảy dịch mủ kèm mùi hôi tanh khó chịu, làm bệnh tiến triển nghiêm trọng hơn.

☞ Xem thêm: Vì sao chó tự cắn đuôi? SEN cần làm gì để ngăn ngừa hành vi này

Ở người

Ở người, ghẻ Demodex thường biểu hiện tại những vùng da có nhiều nang lông và tuyến bã nhờn như mặt, trán, mũi, cằm, ngực, lưng,… Các triệu chứng điển hình khi bị ghẻ Demodex bao gồm da sưng đỏ, nổi nhiều mụn trứng cá dai dẳng và khó kiểm soát, đặc biệt quanh vùng mũi, miệng và mí mắt. Người bệnh có thể cảm thấy ngứa ngáy, châm chích như có kiến bò dưới da, kèm theo tình trạng da khô ráp, bong vảy hoặc viêm nhẹ. Trong một số trường hợp, Demodex còn có thể gây viêm bờ mi, khiến mắt đỏ, cộm và chảy nhiều ghèn.

Cần làm gì khi bị ghẻ Demodex?

Bị ghẻ Demodex không chỉ gây ảnh hưởng tới sức khoẻ mà còn ảnh hưởng tới diện mạo và đảo lộn cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của cả người nuôi lẫn thú cưng trong nhà. Để giải quyết triệt để loài ký sinh trùng này, bạn đọc có thể tham khảo những hướng xử lý dưới đây:

Đối với thú cưng

Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ chó mèo mắc bệnh do ghẻ Demodex, việc đầu tiên mà SEN cần làm là đưa thú cưng đến phòng khám thú y để được kiểm tra da liễu. Bác sĩ sẽ tiến hành soi da, nạo vẩy da để xét nghiệm nhằm xác định loại ve Demodex, mức độ nghiêm trọng và khám tổng quát sức khoẻ của chó mèo để biết vì sao khả năng miễn dịch của chúng lại suy giảm.

Tùy theo kết quả khám bệnh mà bác sĩ có thể kê đơn thuốc uống, thuốc bôi, dung dịch tắm sát khuẩn hoặc thuốc tăng cường miễn dịch cho thú cưng. Người nuôi không nên tự ý dừng thuốc khi thấy đỡ hoặc đổi loại thuốc cho chó, vì Demodex có thể chưa bị tiêu diệt hoàn toàn và tái phát nhanh chóng. Việc điều trị cần được duy trì đúng phác đồ trong vài tuần đến vài tháng và luôn cần có sự tham vấn của bác sĩ thú y.

☞ Xem thêm: Chó bị ghẻ máu phải làm sao? Dấu hiệu và biện pháp chữa trị

Đối với người

Khi phát hiện bản thân hoặc người thân có các biểu hiện nghi ngờ nhiễm ve Demodex ở mặt, mí mắt hay các vùng da khác, cần nhanh chóng đến chuyên khoa da liễu của cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và chẩn đoán chính xác. Bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các xét nghiệm như nạo da, soi da hoặc soi nang lông để xác định tình trạng da liễu của bạn.

Dựa trên kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ kê đơn điều trị phù hợp với loại Demodex và mức độ tổn thương da, thường bao gồm các loại thuốc bôi đặc trị như metronidazole, permethrin hoặc ivermectin. Bên cạnh đó, người bệnh cũng sẽ được tư vấn về quy trình chăm sóc và vệ sinh da đúng cách, tránh sử dụng mỹ phẩm gây bít tắc lỗ chân lông, kết hợp tăng cường sức đề kháng cho da.

Phòng ngừa bệnh ghẻ Demodex như thế nào?

Ghẻ Demodex tồn tại trên cơ thể người và động vật, nhưng chỉ tấn công khi hàng rào miễn dịch của cơ thể bị suy yếu. Do đó, việc phòng ngừa bệnh ghẻ Demodex là hoàn toàn có thể nếu tuân thủ những nguyên tắc sau:

Tăng cường miễn dịch tự nhiên cho thú cưng

Việc phòng ngừa Demodex bắt đầu từ việc nâng cao sức đề kháng tổng thể của chó mèo. Người nuôi cần xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng, giàu các loại vitamin và axit béo thiết yếu để nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh. Thú cưng cần có lịch sinh hoạt điều độ, được vận động hàng ngày và tương tác thường xuyên với các thành viên trong gia đình để giảm thiểu căng thẳng, tránh dẫn tới các bệnh lý do ảnh hưởng từ stress.

Bên cạnh đó, SEN cũng cần tiêm phòng đầy đủ và tẩy giun, ve rận định kỳ mỗi tháng hoặc theo chỉ định bác sĩ thú y để nâng cao khả năng miễn dịch tự nhiên cho chó mèo. Bạn cần kiểm soát thú cưng để tránh tiếp xúc với các cá thể bị bệnh, nếu nuôi nhiều chó mèo thì không nên để các bé phải chen chúc sống trong môi trường đông đúc, ẩm thấp, thiếu ánh sáng tự nhiên.

☞ Xem thêm: Mèo ăn gì để khoẻ mạnh, phát triển tốt? Thực phẩm nào tốt cho mèo?

Vệ sinh không gian sống thường xuyên

Không gian sống sạch sẽ là yếu tố then chốt giúp kiểm soát và ngăn chặn sự phát triển của ve Demodex. Người nuôi nên thường xuyên vệ sinh lồng, ổ nằm, chăn nệm, sàn nhà và các khu vực thú cưng sinh hoạt bằng dung dịch khử khuẩn an toàn. Với những gia đình nuôi nhiều chó mèo, cần sắp xếp chỗ ở tách biệt, thoáng mát cho từng bé để hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.

Đồng thời, không gian sinh hoạt của cả gia đình cũng nên được lau dọn kỹ lưỡng để tránh việc ký sinh trùng từ chó mèo lây nhiễm sang cho người, bao gồm thay ga giường, vỏ gối định kỳ, hút bụi sofa, thảm trải sàn, thảm chùi chân,…

Vệ sinh cơ thể cho chó mèo lẫn bản thân đúng cách

Việc tắm rửa định kỳ cho thú cưng bằng sữa tắm chuyên dụng không chỉ giúp làm sạch da lông mà còn loại bỏ tế bào chết và dầu thừa – hai yếu tố chính tạo điều kiện thuận lợi cho ve Demodex phát triển. Tuy nhiên, cần lưu ý không nên tắm quá thường xuyên để tránh làm mất đi lớp dầu tự nhiên bảo vệ da, đồng thời phải chải lông và giữ cho bộ lông luôn khô thoáng, không rối bết.

Song song đó, người nuôi cũng cần chú trọng vệ sinh cá nhân. Hãy rửa tay sạch sau khi tiếp xúc với thú cưng, đặc biệt là trước khi chạm vào vùng mặt, mắt. Đối với người có làn da dễ kích ứng, nên rửa mặt 2 lần mỗi ngày bằng sản phẩm làm sạch phù hợp, tẩy tế bào chết định kỳ và tuyệt đối không để mỹ phẩm qua đêm để tránh tình trạng bít tắc lỗ chân lông.

☞ Xem thêm: Rận mèo có lây sang người không? Làm gì khi bị rận mèo cắn?

Nếu được kiểm soát tốt, ghẻ Demodex sẽ không thể gây bệnh cho cả bạn lẫn chó mèo, từ đó giữ cho sức khoẻ da liễu của cả gia đình bạn luôn ổn định. Mong rằng thông qua bài viết trên đây của Tropicpet, bạn đọc cũng đã trang bị thêm những thông tin hữu ích để bảo vệ sức khoẻ cho bản thân lẫn thú cưng trước sự tấn công của ghẻ Demodex.

Trong trường hợp bạn mới nuôi chó mèo và muốn tìm hiểu kỹ hơn về các loài ký sinh gây bệnh da liễu ở thú cưng, hoặc đang phân vân trong việc chọn lựa cơ sở thú y uy tín để thăm khám, điều trị cho cún miu nhà mình thì đừng ngần ngại đưa các bé đến với chi nhánh Tropicpet gần nhất nhé.

Tại đây, đội ngũ bác sĩ và nhân viên của chúng tôi luôn sẵn sàng cung cấp những dịch vụ chăm sóc chuyên sâu và toàn diện nhất để mang đến cho thú cưng của bạn một cuộc sống khoẻ mạnh, hạnh phúc.